Mario Vargas Llosa: nagroda Nobla w 2010 roku

Mario Vargas Llosa - pisarz

Literacka Nagroda Nobla

Mario Vargas Llosa w dniu 7 pa�dziernika 2010 r. zosta� laureatem literackiej Nagrody Nobla.

Od wielu lat by� wymieniany w gronie faworytów, jednak ostatnio nie mia� zbyt wysokich notowa�. Dlatego decyzja Komitetu Noblowskiego by�a pewn� niespodziank�. Zgodnie z uzasadnieniem pisarza nagrodzono za "odwzorowanie struktur w�adzy i stanowcze obrazy indywidualnego oporu, buntu i pora�ki".

Pisarz jest 107 laureatem tej nagrody, odebra� j� 10 grudnia. O decyzji Komitetu Noblowskiego dowiedzia� si� w Nowym Jorku, gdzie prowadzi cykl wyk�adów w Princeton. W pierwszej chwili nie chcia� uwierzy� w przekazan� mu telefonicznie informacj�, podejrzewaj�c, �e to �art.

Ton wszystkich komentarzy polskiej prasy jest podobny, podkre�la si� w nich brak kontrowersji zwi�zanych z werdyktem i to, �e Vargas Llosa jest pisarzem znanym. „To pisarz prawdziwie znakomity, realistyczny i ironiczny, m�dry i wra�liwy, odwa�ny i wolny od konformizmu. Jest libera�em konsekwentnym i upartym, przez co nara�a� si� niejednokrotnie wszystkim klanom ideologicznym �wiata” – komentowa� decyzj� Adam Michnik na �amach 'Gazety Wyborczej' z dn. 8.10.2010 r. W tym samym numerze Artur Domos�awski pisze (tekst 'Noblista Mario Vargas Llosa'), �e jeszcze w tym roku nak�adem wydawnictwa Znak uka�e si� „Jak ryba w wodzie. Autobiografia noblisty”, a wkrótce nowa powie�� pod tytu�em „El sueno del celta”, której �wiatowa premiera odb�dzie si� jesieni�.

„Wskazano autora, którego powie�ci maj� licznych fanów na ca�ym �wiecie. W�ród pisarzy latynoameryka�skich wi�ksz� mi�o�ci� czytelników cieszy si� tylko Gabriel Garcia Marquez. Llos� ��czy�a z nim najpierw gor�ca przyja��, potem równie szczera niech��” – komentowa� w 'Rzeczpospolitej' (wydanie z dn. 8.10.2010 r.) Bartosz Marzec. Na tych samych �amach Krzysztof Mas�o� pisa�: „Wreszcie! Literack� Nagrod� Nobla otrzyma� jeden z najwybitniejszych pisarzy na �wiecie Mario Vargas Llosa (…) Podobn� rado�� po przyznaniu literackiego Nobla czu�em ostatnio w 1999 roku, gdy laureatem zosta� Günter Grass, a ja nie mia�em w�tpliwo�ci, �e – niezale�nie od tego, co my�limy o autorze – uhonorowana zosta�a literatura prawdziwa. I to taka z najwy�szym znakiem jako�ci”.



Tekst z bezp�atnego dziennika 'Metro', zamieszczony dzie� po og�oszeniu decyzji, w tle pierwsza strona 'Gazety Wyborczej', równie� z Vargasem Llos�. Zdj�cie: © Fotomarcin

Cytowany przez dziennik 'Rzeczpospolita' (tekst Anny Nowacka-Isaksson i Pauliny Wilk 'Bukmacherzy wy�l� szampana' z dn. 8.10.2010 r.) iberysta i t�umacz Tomasz Pindel stwierdzi�, �e „Komitet Noblowski s�usznie podkre�li� uniwersalny charakter twórczo�ci Llosy. Jego analizy mechanizmów w�adzy w Peru pasuj� równie� do opisów innych systemów. Llosa ch�tnie korzysta tak�e z dorobku popkultury. Nie boi si� stosowa� konwencji krymina�u i romansu”.

Wydanie internetowe polskiej edycji tygodnika ‘Newsweek’ w krótkiej informacji z dn. 7.10.2010 r. o nagrodzie Nobla dla Vargasa Llosy zwraca uwag�, �e pisarz jest przyjacielem Polaków. „W czasie stanu wojennego w Polsce pikietowa� ambasad� polsk� w Limie, a swojemu polskiemu t�umaczowi kupi� buty, gdy u nas w kraju by�y one na kartki” – czytamy na stronie internetowej ‘Newsweeka’. Tygodnik podaje tak�e informacj� pochodz�c� od Jerzego Illga z wydawnictwa Znak, �e w przysz�ym roku noblista odwiedzi Polsk�.



Artyku� Filipa �obodzi�skiego w Newsweeku. Zdj�cie: © Fotomarcin

W tradycyjnym, papierowym wydaniu tego tygodnika z dn. 17.10.2010 r. (Nr 42, str. 94-96) przeczyta� mo�na tekst 'Genialny k�amca' autorstwa Filipa �obodzi�skiego. Chyba nikt inny z polskiej redakcji Newsweeka nie by� bardziej predysponowany, aby pisa� o tej nagrodzie Nobla. �obodzi�ski, prócz tego �e jest dziennikarzem dzia�u 'kultura' w Newsweeku, jest iberyst� i t�umaczem 'Zeszytów don Rigoberta'. "Có�, na takiego Nobla czeka�em. Trzyma�em za Vargasa Llos� kciuki od dawna. Bo ma�o który wspó�czesny pisarz tak d�ugo czeka� na �askawy werdykt ze Sztokholmu. Vargas Llosa pojawi� si� na krótkiej li�cie pretendentów bodaj zaraz po tym, jak 28 lat temu Nobla dosta� Kolumbijczyk Gabriel García Márquez. A potem ju� tylko patrzy�, jak na noblowskim parnasie staj� autorzy mog�cy mu co najwy�ej pomóc przy obs�udze faksu." - pisze Filip �obodzi�ski. Wspomina swoje pierwsze zetkni�cie z twórczo�ci� pisarza, przeczytan� w czasach licealnych nowel� 'Szczeniaki' (1967). �obodzi�ski kilka razy mia� okazj� rozmawia� z pisarzem: "Rozmowy z Mariem Vargasem Llos� to przyjemno��, której dorówna� mo�e tylko lektura jego prozy. Mówi przepi�knie, z namys�em, zdaniami, które mo�na �ywcem przenosi� na papier. Podobnie te� pisze - prowadz�c t�umacza za r�k�, nie uciekaj�c w rokokowy styl czy w literatur� skupion� na sobie samej. Czasem wysoko podnosi poprzeczk� narracji, ale nigdy nie rozpyla s�ownej mg�y. I zawsze mówi rzeczy wa�ne. Nawet je�eli czasami niepowa�nie one brzmi�." - pisze Filip �obodzi�ski.

Internetowe wydanie tygodnika ‘Wprost’ cytuje informacj� z hiszpa�skiego dziennika El Pais, w której Mario Vargas Llosa stwierdza, �e ostatnimi laty nie oczekiwa� Nobla. „By� na listach to koszmar, poniewa� mnóstwo ludzi dzwoni i dzwoni, aby zapyta�, czy to prawda, �e mam dosta� Nobla" - mówi. Pisarz by� przekonany, �e nie pasuje do tej nagrody. "Pytacie dlaczego? Dlatego, �e doszed�em do wniosku, i� nie mieszcz� si� w ‘typie’ noblisty; jestem pisarzem konfliktowym, g�osz� niewygodne pogl�dy, myl� si� i nie zawsze mówi�, co s�dz� o pewnych rzeczach; wszystko to kaza�o mi my�le�, �e nie jestem pisarzem, którego pogl�d na literatur� pasuje do pogl�dów jury nagrody" – powiedzia� Vargas Llosa reporterowi El Pais.



'Wreszcie w pe�ni zas�u�ony Nobel' - pisze tygodnik Wprost. Zdj�cie: © Fotomarcin

W papierowym wydaniu tygodnik 'Wprost' z dnia 11.10.2010 r. (Nr 42, str. 80-83) publikuje artyku� Patrycji Pustowiak zatytu�owany 'Nobel zas�u�ony': "Tegoroczny literacki noblista o�eni� si� z w�asn� ciotk�, któr� porzuci� dla kuzynki. Kandydowa� na prezydenta Peru, ale przegra� ze sprytnym populist�. Da� publicznie w g�b� Márquezowi. Jednak �adna anegdota nie przy�mi wielko�ci jego literatury. Wreszcie w pe�ni zas�u�ony Nobel – mówi� wszyscy zgodnym chórem. W kolejce po Nobla sta� od lat. Zreszt� w dobrym towarzystwie – obok takich tuzów jak Philip Roth czy Milan Kundera, o których mówiono, �e ju� nigdy nie dostan� tej nagrody. A jednak." Autorka cytuje wypowied� t�umacza Tomasza Pindela, który zwraca uwag�, �e wyró�nienie Vargasa Llosy dobrze zrobi nagrodzie, poniewa� zbija argument, �e jest ona najcz�ciej przyznawana niszowym autorom, potrzebuj�cym promocji. W tek�cie znajdziemy te� wypowiedzi Henryka Wo�niakowskiego, prezesa krakowskiego wydawnictwa Znak (od 2007 wydaje ksi��ki MVL w Polsce): "Ten Nobel jest ukoronowaniem wysi�ku �ycia. Wydaje mi si�, �e to prawdziwy triumf literatury: ostatnimi czasy cz�sto zdarza�o si�, �e ta nagroda przyznawana by�a autorom, o których ma�o kto s�ysza�. Tymczasem Llosa jest autorem powszechnie znanym, pisze powie�ci pe�n� g�b�. Nie ma sobie równych, je�li chodzi o epick� �ywio�owo�� i niezwyk�y opis ludzkich charakterów. Ma kolosaln� swobod� wchodzenia w ró�ne gatunki, a przy tym nie jest hermetyczny, pozostaje komunikatywny" - przekonuje Henryk Wo�niakowski.



'Si�� tegorocznej Nagrody Nobla wida� w ksi�garniach' - pisze tygodnik Polityka. Zdj�cie: © Fotomarcin

Dziennik ‘Polska. The Times’ zamieszcza na swojej stronie depesz� PAP, w której podkre�la si�, �e pisarz by� bardzo zaskoczony decyzj� o nagrodzie i nie spodziewa�em si� jej: „Wiele lat temu moje nazwisko by�o wymieniane, ale nie wiedzia�em, czy na powa�nie. S�dzi�em, �e Akademia Szwedzka zapomnia�a o mnie, nawet nie wiedzia�em, �e nagroda jest przyznawana w tym miesi�cu” – tak� wypowied� Maria Vargasa Llosy w rozmowie ze szwedzk� agencj� TT przywo�uje ‘Polska. The Times’.

Tygodnik 'Polityka' w numerze 42 (2778) z dnia 16.01.2010 r. zamie�ci� artyku� Justyny Sobolewskiej 'Szko�a nieufno�ci wed�ug Llosy' (str. 94-96). Autorka zauwa�a, �e tym razem literacki Nobel zamiast konsternacji budzi rado��. Jej zdaniem pisarz na Nobla zas�u�y� sam� 'Rozmow� w Katedrze'. "Polski sentyment do Llosy bra� si� st�d, �e 'Rozmow� w Katedrze' czytano w 1975 r., kiedy si� ukaza�a, nie tylko jako obraz dyktatury w Peru za genera�a Odrii, ale jako powie�� o Polsce, której tutaj nikt nie móg�by napisa�. Bliskie by�y nam potyczki z cenzur�, masowe 'spontaniczne' manifestacje, na które zwo�ono autokarami podstawionych ludzi, ale te� skomplikowane relacje z rz�dz�cymi." - pisze Justyna Sobolewska. Jej zdaniem ostatnie tytu�y Vargasa Llosy nie maj� ju� tej klasy co wcze�niejsze powie�ci, ale dziennikarka uznaje, i� pass� t� mo�e zmieni� nowa powie�� o brytyjskim konsulu, przygotowuj�cym raporty o ludobójstwie w Kongu Belgijskim. "Nobel bywa nazywany poca�unkiem �mierciu, a to dlatego, �e dostaj� go cz�sto pisarze niegdy� wybitni. Nie zawsze, na szcz�cie, to si� sprawdza, ju� po Noblu napisane 'Muzeum niewinno�ci' Pamuka nale�y do jego najlepszych powie�ci. Mo�e tak samo b�dzie z Llos�." - zastanawia si� publicystka 'Polityki'.

Na �amach ‘Dziennika. Gazety Prawnej’ znalaz�em kilka ciekawych komentarzy i wypowiedzi. Krytyk i historyk literatury prof. Jerzy Jarz�bski zwraca uwag�, �e ta nagroda nie b�dzie budzi� kontrowersji, gdy� b�dzie traktowana jako oczywista, a otrzymuje j� pisarz o bogatym dorobku, od kilkudziesi�ciu lat znany na ca�ym �wiecie. „Obok Ernesto Sabato jest najs�ynniejszym pisarzem Ameryki Po�udniowej, tyle tylko, �e w odró�nieniu od niego jest w pe�ni si� twórczych (…) W Polsce Mario Vargas Llosa jest bardzo popularny. Jest jednym z najbardziej znanych pisarzy zagranicznych. Wielokrotnie by� wydawany w ró�nych presti�owych seriach. Zdecydowanie warto go czyta�” – przekonuje prof. Jerzy Jarz�bski. Na tych samych �amach cytowana jest wypowied� dla PAP Adama Pomorskiego, t�umacza literatury pi�knej i eseisty, prezesa Polskiego PEN Clubu: „To bardzo dobra wiadomo��. To zmienia pass� upolityczniania Literackiej Nagrody Nobla przez ostatnie lata”.

W numerze bezp�atnego dziennika Metro z dn. 11.10.2010 r. zamieszczono „Przewodnik po Nobli�cie” autorstwa Anety Szeligi, w którym obok krótkich opisów najwa�niejszych powie�ci Maria Vargasa Llosy znajduj� si� informacje o tym, co dzieje si� obecnie w ksi�garniach: „W sto�ecznym Trafficu jeszcze niedawno mo�na by�o bez problemów kupi� uznawane ‘Rozmowy w Katedrze’, ‘�wi�to koz�a’ - jedn� z najwa�niejszych i najostrzejszych ksi��ek Llosy z problemami wspó�czesnej mu wtedy Dominikany w tle, czy ‘Zeszyty don Rigoberta’ (...). Jeszcze wczoraj mo�na jedynie by�o kupi� tu ‘Zielony dom’ - opowie�� o domu uciech w kolorze trawy - �wiadku seksualnych pragnie� i wielkich mi�o�ci.”

Na zdj�ciu u góry: informacja o Nagrodzie Nobla dla MVL na pierwszej stronie "Gazety Wyborczej".

Mario Vargas Llosa - stopka

Mario Vargas Llosa - vargasllosa.pl (dawniej llosa.eu i mvl.prv.pl) to pierwsza polska strona nieoficjalna o �yciu i twórczo�ci peruwia�skiego pisarza, laureata literackiej nagrody Nobla w 2010 roku, którego najnowsza powie�� Dzielnica wyst�pku ukaza�a si� w 2016 roku.
Copyright © by Fotomarcin 2000-2018. Wszelkie prawa zastrze�one.
Projekt: Krystyna Zimnal.