|
Brazylijska apokalipsa wed�ug Vargasa
Llosy.
Powie�� totalna z narracj�
polifoniczn�. Jak dla mnie to
najlepsza powie�� Vargasa Llosy! Epopeja osnuta na tle autentycznych
wydarze� z
XIX-wiecznej pó�nocno-wschodniej Brazylii. Apokaliptyczna -
równie� w znaczeniu
cyklicznej symboliki dziejów - wizja �wiata i cz�owieka. Na
pó�pustynnych wy�ynach brazylijskiego pustkowia pojawia si�
charyzmatyczny Nauczyciel. G�osi bliski koniec
�wiata, konieczno�� �ycia w ascezie. Naucza, interpretuje prawdy wiary
chrze�cija�skiej, zach�ca do zaprzestania p�acenia podatów i
odmowy udzia�u w spisie powszechnym. Nienawidz� go bogaci i hierarchia
ko�cielna, a popieraj� ubodzy, którzy przypisuj� mu cudowne
ozdrowienia.
Nauczyciel, wraz ze stale rosn�c� grup�
wiernych
wyznawców, zamieszkuje w opustosza�ym maj�tku Canudos.
Konfrontacja z w�adz� i wojskiem musi zako�czy� si� tragicznie...
Geneza powie�ci
W 1972 r. re�yser Ruy Guerra (ur. 1931)
zaproponowa� Vargasowi Llosie napisanie scenariusza filmowego opartego
na historii ludowego powstania w brazylijskim
Canudos w stanie Bahia (1893-1897), którego
przywódc� by� Antonio Conselheiro. Film mia�a nakr�ci�
wytwórnia Paramount. Podstawowym �ród�em
informacji by�a dla pisarza ksi��ka "Mieszka�cy Sertao" ("Os Sertoes",
wyd. 1902 r.) autorstwa Euclidesa da Cunha, uczestnika ostatniej
wojskowej ekspedycji do Canudos. MVL napisa� scenariusz pod tytu�em
"Los perros del
infierno", który nie zosta� zrealizowany i wtedy
pisarz postanowi� napisa� powie�� o tym wydarzeniu. Film o
powstaniu w Canudos nakr�cono w 1997 r. - Columbia Pictures, re�.
Sergio Rezende, scenariusz: Paulo Halm i Sergio Rezende.
Pocz�tek powie�ci
"By�
wysoki i tak chudy, �e posta� jego czyni�a wra�enie ledwie profilu
ludzkiej sylwetki. Mia� ciemn� skór�, wydatne ko�ci, oczy
p�on�ce nieustannym ogniem. Obuty by� w pasterskie sanda�y, a fioletowa
suknia zwisaj�ca na jego w�t�ym ciele, przypomina�a habity misjonarzy,
którzy od czasu do czasu nawiedzaj� osady sertonu, chrzcz�c
gromady dzieci i �eni�c nie�lubne pary. Trudno by�o odgadn�� jego wiek,
jego ród, jego dzieje, lecz by�o co� w tych spokojnych
rysach, w pow�ci�gliwym obej�ciu, w niezm�conej powadze, co przyci�ga�o
ludzi, nim jeszcze zaczyna� g�osi� swoje nauki.
Zjawia� si� nieoczekiwanie, z pocz�tku
samotnie, zawsze na piechot� (...)"
Prze�o�y�a: Dorota Walasek-Elbanowska.
Bohaterowie
Nauczyciel (opis
powy�ej),
Dziennikarz (w powie�ci nie poznajemy jego imienia) z
"Jornal de Notícias"
z Bahii: "M�ody, oczy krótkowidza, olbrzymie
okulary. Nie
notuje o�ówkiem, lecz g�sim piórem. Ubrany jest w
poprute na szwach spodnie..." - str. 31,
Maria Quadrado: "Mia�a dwadzie�cia lat, lecz tyle
wycierpia�a, �e wydawa�a si� ju� bardzo stara. By�a kobiet� o szerokiej
twarzy, posiniaczonych stopach, bezkszta�tnym ciele i wyszarza�ej
skórze mysiej barwy" - str. 46,
Lew z Natuby, João
Wielki, porucznik Pires Ferreira, baron de Ca�abrava, Brodaczka, Rufin,
Pajeũ, Jurema, szkocki anarchista Galileo Gall, Karze�ek i wielu, wielu
innych.
Numery stron odnosz� si� do wydania Rebisu z 1998 roku.
Z pos�owia t�umaczki
"Male�ki
wycinek ludzkich dziejów, niby preparat ogl�dany przez szk�o
mikroskopu, rozrós� si� pod piórem peruwia�skiego
pisarza w wielow�tkowy, wielop�aszczyznowy fresk. Punktem, w
którym zbiegaj� si� wszystkie osie narracji, jest
Nauczyciel, a szerzej - Canudos (...)"
Tytu� oryginalny: La guerra del fin del
mundo.
Rok wydania: 1981
Dedykacja: Euclidesowi da Cunha na tamtym �wiecie i Nelidzie
Pi�ón na tym".
Motto: "Antychryst nadchodzi,/ ale my si� nie
l�kamy,/ bo Nauczyciela mamy,/ on nas oswobodzi."
Przek�ad: Dorota Walasek-Elbanowska
Pierwsze wydanie polskie: Pa�stwowy Instytut Wydawniczy,
Warszawa, 1992 r., wydanie drugie, poprawione -
Dom Wydawniczy Rebis, Pozna�, 1998 r. (w serii
Salamandra). Kolejne wydanie: SIW Znak, Kraków, 2008 r.
Stron: 584, oprawa: mi�kka (II wyd.), ISBN 83-7120-537-6 (II
wyd.), wydanie Znaku: stron 708, twarda ok�adka,
opracowanie graficzne: Katarzyna Borkowska.
Na
zdj�ciu u góry: ok�adki ró�nych wyda� ksi��ki,
pierwsza z prawej - wyd. Znak.
|
